ประวัติ การปกครองและอาณาเขต


ประวัติ

ลพบุรีเป็นเมืองสำคัญเก่าแก่เมืองหนึ่งตั้งแต่สมัยทวาราวดี (พุทธศตวรรษที่ 11-16) เคยอยู่ใต้อำนาจ มอญและขอม จนกระทั่งในตอนต้นของพุทธศตวรรษที่ 19 คนไทยจึงเริ่มมีอำนาจขึ้นในดินแดนแถบนี้ ในรัชสมัยของพระเจ้าอู่ทองปฐมกษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ลพบุรีมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวง กล่าวคือ พระ- เจ้าอู่ทองได้โปรดให้ พระราเมศวรราชโอรสองค์ใหญ่เสด็จมาครองเมืองลพบุรี เมื่อ พ.ศ. 1893 พระราเมศวร โปรดให้สร้างป้อมขุดคูและสร้างกำแพงเมืองอย่างมั่นคง เมื่อพระเจ้าอู่ทองสวรรคต ใน พ.ศ. 1912 พระ ราเมศวรต้องถวายราชบัลลังก์ให้แก่พระปิตุลาของพระองค์ ซึ่งได้ขึ้นครองราชย์พระนามว่าพระบรมราชา- ธิราชที่ 1 ส่วนพระราเมศวรครองเมืองลพบุรีสืบต่อไปจนถึง พ.ศ. 1931 สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 1 สวรรคต พระราเมศวรจึงเสด็จขึ้นครองราชย์ ณ กรุงศรีอยุธยาเป็นครั้งที่ 2 หลังจากนั้นมาเมืองลพบุรีได้ลด ความสำคัญลงไป จนกระทั่งมาถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (พ.ศ.2199 - 2231) ลพบุรีได้รับการ ทำนุบำรุงครั้งใหญ่ สืบเนื่องมาจากการคุกคามของชนชาติฮอลันดาที่ติดต่อค้าขายกับไทย ทำให้สมเด็จพระ- นารายณ์ทรงเห็นว่ากรุงศรีอยุธยานั้น ไม่สู้ปลอดภัยจากการปิดล้อมระดมยิงของข้าศึกหากเกิดสงคราม จึง ได้สร้างเมืองลพบุรีเป็นราชธานีที่สองขึ้น เพราะลพบุรีมีลักษณะทางยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม ในการสร้าง ลพบุรีขึ้นใหม่ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงได้รับความช่วยเหลือจากชาวฝรั่งเศสและอิตาเลียน และ ได้สร้างพระราชวังและป้อมปราการเป็นแนวป้องกันอย่างแข็งแรง สมเด็จพระนารายณ์มหาราชได้ประทับ อยู่ที่ลพบุรีเป็นส่วนใหญ่และโปรดให้ทูตและชาวต่างประเทศเข้าเฝ้าพระองค์ที่เมืองนี้หลายครั้ง

สิ้นรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์ฯ แล้ว ลพบุรีก็หมดความสำคัญลง สมเด็จพระเพทราชาได้ทรงย้าย หน่วยราชการทั้งหมดกลับกรุงศรีอยุธยา ในรัชกาลต่อๆ มาก็ไม่ได้เสด็จมาประทับที่เมืองนี้อีก จนกระทั่ง ถึงรัชกาลที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ในพ.ศ. 2406 โปรดฯให้บูรณะเมืองลพบุรี ซ่อมกำแพงป้อมและ ประตูพระราชวังที่ชำรุดทรุดโทรม และสร้างพระที่นั่งพิมานมงกุฏขึ้นในพระราชวังเป็นที่ประทับและพระ- ราชทานนามว่า "พระนารายณ์ราชนิเวศน์" ลพบุรีจึงแปรสภาพเป็นเมืองสำคัญอีกวาระหนึ่ง

ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ลพบุรีได้รับการทำนุบำรุงอีกครั้งหนึ่ง ในสมัยรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม ซึ่งได้สร้างเมืองลพบุรีใหม่อันเป็นเมืองทหารอยู่ทางทิศตะวันออกของทางรถไฟ มีอาณาเขต กว้างขวาง ส่วนเมืองเก่านั้นอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของทางรถไฟ เมืองลพบุรีจึงเป็นศูนย์กลางสำคัญทาง ยุทธศาสตร์เมืองหนึ่งในปัจจุบันนี้

การปกครอง

จังหวัดลพบุรีแบ่งการปกครองออกเป็น 8 อำเภอ 3 กิ่งอำเภอ คือ อำเภอเมืองลพบุรี อำเภอโคกสำโรง อำเภอบ้านหมี่ อำเภอชัยบาดาล อำเภอท่าวุ้ง อำเภอพัฒนานิคม อำเภอท่าหลวง อำเภอสระโบสถ์ กิ่งอำเภอโคกเจริญ กิ่งอำเภอลำสนธิ กิ่งอำเภอหนองม่วง

อาณาเขต

ลพบุรีอยู่ห่างจากกรุงเทพฯ 153 กิโลเมตร มีเนื้อที่ทั้งหมด 6,199 ตารางกิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อ จังหวัดต่าง ๆ ดังนี้

ทิศเหนือ จดจังหวัดเพชรบูรณ์ และนครสวรรค์
ทิศใต้ จดจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และสระบุรี
ทิศตะวันออก จดจังหวัดนครราชสีมา และชัยภูมิ
ทิศตะวันตก จดจังหวัดสิงห์บุรี อ่างทอง และนครสวรรค์






<<<<< BACK ( กลับไปยังหน้าหลักของจังหวัด )


สถานที่ท่องเที่ยว | เทศกาลและงานประเพณีของจังหวัด | การเดินทาง | แผนที่ | ที่ระลึกจากจังหวัด | สถานที่พัก | ร้านอาหาร