การไหลเรือไฟ (เฮือไฟ) จัดขึ้นในวันออกพรรษา คือ ขึ้น 15 ค่ำเดือน 11 การไหลเรือไฟถือเป็นการ-บูชาพระพุทธเจ้าในวันที่พระพุทธเจ้าเสด็จมาจากเทวโลก หลังจากที่พระพุทธองค์ได้เสด็จขึ้นไปจำพรรษาที่ดาวดึงษ์ เพื่อแสดงพระธรรมเทศนาโปรดพระพุทธมารดา เมื่อออก-พรรษาแล้วพระพุทธเจ้าก็เสด็จลงมา สู่มนุษย์โลก โดยบันไดทิพย์ ทั้ง 3 วันนี้เรียกว่า "วันพระเจ้าโปรดโลก" พระองค์เสด็จมา ณ เมืองสังกัสสะ สถานที่นั้นเรียกว่า "อจลเจดีย์" (อ่านว่า อะ-จะ-ละ-เจ-ดี) ทวยเทพทั้งหลายส่งเสด็จมวลมนุษย์ทั้งหลายรับเสด็จ ด้วยเครื่องสักการะบูชามโหฬาร การไหลเรือไฟก็ คือ การสักการะบูชาอย่างหนึ่งในวันนั้น และได้ทำเป็น ประเพณีสืบทอดกันมาจนถึงทุกวันนี้

นอกจากนี้ยังมีตำนาน-การไหลเรือไฟที่แตกต่างกันก็ถือว่าทำให้ได้รับอานิสงฆ์เหมือนกัน

เดิมเรือไฟทำด้วยท่อน-กล้วยหรือไม้ไผ่ต่อเป็นลำเรือยาวประมาณ 5-6 วา ข้างในบรรจุไว้ด้วยขนม ข้าวต้มมัดหรือสิ่งของที่ต้องการจะบริ-จาคทาน ข้างนอกเรือมีดอก-ไม้ ธูป เทียน ตะเกียง ขี้ไต้สำหรับจุดให้สว่างไสว ก่อนจะปล่อยเรือไฟปัจจุบัน มีการจัดทำเรือไฟเป็นรูป แบบต่างๆมีขนาดใหญ่โตขึ้น มีวิธีการ ประดับตกแต่งให้วิจิตรตระการตามากยิ่งขึ้น เมื่อปล่อยเรือไฟเหล่านี้ลงกลางลำน้ำโขงภายหลังจากจุดไฟให้ลุก โชติช่วงจะเป็นภาพที่งดงามติดตาติดใจผู้พบเห็นไปตราบนานเท่านาน ไม่มีที่ไหน ๆ ในประเทศไทยจะยิ่งใหญ่ เหมือนที่จังหวัดนครพนม

การแข่งเรือ (ส่วงเฮือ)